พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีสายพระเนตรยาวไกลทรงเห็นความสำคัญของการ อนุรักษ์พันธุกรรมพืชในปี พ.ศ. 2503 ทรงอนุรักษ์ต้นยางนา ในปี พ.ศ. 2504 ทรงให้นำพรรณไม้จากภูมิภาคต่าง ๆ มาปลูกไว้ในสวนจิตรดาเพื่อเป็นแหล่งศึกษาและทรงมีโครงการพระราชดำริที่เกี่ยวกับการนอุรักษ์พัฒนาทรัพยากร พัฒนาแหล่งน้ำ การอนุรักษ์และพัฒนา ดินอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ การอนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ ต่อมาในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2535 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้ทรงสืบทอด พระปณิธานต่อ โดยมีพระราชดำริกับนายแก้วขวัญ วัชโรทัย เลขาธิการพระราชวังและผู้อำนวยการโครงการ ส่วนพระองค์ฯ สวนจิตรลดา ให้ดำเนินการอนุรักษ์พืชพรรณธรรของประเทศ โดยพระราชทานให้โครงการ ส่วนพระองค์ฯ สวนจิตรลดา โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ (อพ.สธ.) ได้เริ่มดำเนินการ โดยฝ่ายวิชาการ สำนักพระราชวัง เป็นผู้ดำเนินการ สำหรับงบประมาณดำเนินงานนั้น สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (กปร.) ได้สนับสนุน ให้กับโครงการส่วนพระองค์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในงานโครงการอนุรักษ์ พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดยจัดสร้างธนาคารพืชพรรณขึ้นในปี พ.ศ. 2536 สำหรับการ เก็บรักษาพันธุกรรมพืชที่เป็นเมล็ดและเนื้อเยื่อ และสนับสนุนงบประมาณจากสำนักพระราชวัง เพื่อดำเนินการ ในกิจกรรมต่างๆ ของ อพ.สธ. ตามกรอบแผนแม่บทระยะที่ 5 ปีที่สี่ (ตุลาคม พ.ศ. 2549 - กันยายน พ.ศ. 2554) ในฐานะหน่วยงานหนึ่งของสำนักพระราชวัง และให้ อพ.สธ. ดำเนินการแยกจากโครงการ ส่วนพระองค์ฯ สวนจิตรลดา จังหวัดสระแก้วได้รับพระราชานุญาตให้เข้าร่วมโครงการ อพ.สธ. โดยเป็นหนึ่งในหน่วยงานร่วมสนอง พระราชดำริฯ (G8 - กลุ่มจังหวัดที่ร่วมสนองพระราชดำริ) ในปี พ.ศ. 2557 ภายใต้กรอบแผนแม่บทระยะที่ 5 ปีที่ห้า (ตุลาคม 2554 - กันยายน 2559) ซึ่งจังหวัดได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานต่างๆเป็นอย่างดี ทั้งนี้จังหวัดได้แต่งตั้งคณะทำงานประสานการดำเนินงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจาก พระราชดำริ เพื่อสนับสนุนโครงการฯ ให้เป็นไปด้วยความเรียนร้อยและมีประสิทธิภาพ
การประชุมคณะทำงานจัดทำแผนแม่บทโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ (อพ.สธ.) ครั้งที่ 1/2559
การชี้แจงทำความเข้าใจแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับกรอบแนวทางการดำเนินงานและวัตถุประสงค์ของโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ