เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2525 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จ พระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ได้ทรงเสด็จพระราชดำเนินตรวจเยี่ยมโครงการพัฒนาพื้นที่ราบเชิงเขา จังหวัดปราจีนบุรี (ปัจจุบันคือโครงการพัฒนาพื้นที่ราบเชิงเขาจังหวัดสระแก้ว-ปราจีนบุรี อันเนื่องมาจากพระราชดำริ) สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถได้ทรงมีพระราชเสาวนีย์กับคณะทำงานตามโครงการฯ ดังกล่าวว่า “บริเวณด้านล่างของอ่างเก็บน้ำช่องกล่ำบน มีสภาพเหมาะสม น่าจะทำเป็นแหล่งเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าที่หายากและใกล้จะสูญพันธุ์ อีกทั้งเป็นการอนุรักษ์สัตว์ป่า และสภาพป่าในบริเวณใกล้เคียงให้อยู่ในสภาพดีด้วย”
กรมป่าไม้ โดยกองอนุรักษ์สัตว์ป่าในขณะนั้น จึงได้ดำเนินการจัดตั้งสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบน ขึ้นในพื้นที่ 430 ไร่ ท้องที่หมู่ที่ 1 บ้านคลองคันโท ตำบลหนองหมากฝ้าย อำเภอวัฒนานคร จังหวัดสระแก้ว ซึ่งอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติปางสีดา โดยเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2526
กิจกรรม
สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบน มีกิจกรรมที่จะสามารถร่วมสนับสนุนโครงการตามรอยเบื้องยุคลบาท 84 พรรษา (ตามรอยพ่อ) ในปี พ.ศ. 2554 ดังนี้
1. กิจกรรมตามรอยแม่นกเงือกผู้ยิ่งใหญ่
ในฤดูการทำรังวางไข่ปี พ.ศ. 2554 (มกราคม – พฤษภาคม 2554) คาดว่าจะมีแม่พันธุ์นกแก๊ก เข้าโพรงรังและปิดปากโพรง ประมาณ 15 แม่พันธุ์ และนกกก ไม่น้อยกว่า 1 แม่พันธุ์ สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบน มีเป้าหมายที่จะติดตั้งกล้องวงจรปิด บนโพรงรัง ของแม่พันธุ์นกเงือกเหล่านั้น เพื่อศึกษาพฤติกรรมการทำรังวางไข่ของแม่พันธุ์นกเงือก ซึ่งจะทำให้ทราบข้อเท็จจริงว่า เมื่อแม่พันธุ์นกแก๊ก เข้าโพรงรังและปิดปากโพรง โดยขังตัวเองไว้ในโพรงรังแคบๆ เป็นเวลาประมาณ 90 วัน และแม่พันธุ์นกกก ประมาณ 120 วันนั้น
แม่พันธุ์นกเงือกเหล่านั้นทำอะไรบ้าง วางไข่วันใด กกไข่กี่วันไข่นกจึงฟักเป็นลูกนกเงือก และยื่นปากออกมารับอาหารจากพ่อพันธุ์ที่รับภาระหาอาหารมาป้อนตลอดฤดูการทำรังวางไข่ วันละกี่ครั้ง ถ่ายมูลวันละกี่ครั้ง มีความยากลำบากเพียงใดในภาวะที่ต้องอยู่ในโพรงรังแคบๆ
เป็นที่น่าเสียดายว่า สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบน อยู่นอกโครงข่ายการบริการระบบอินเตอเน็ตตามสาย ทำให้ไม่สามารถเผยแพร่ภาพจากกล้องวงจรปิดเข้าสู่เว็บไซด์ของจังหวัดสระแก้ว เพื่อเผยแพร่สู่สาธารณชนได้ อย่างไรก็ตาม ผู้สนใจสามารถร่วมกิจกรรมตามรอยแม่นกเงือกผู้ยิ่งใหญ่ ที่เสียสละความสุขส่วนตัว เข้าไปขังตัวเองอยู่ในโพรงรังแคบๆ เป็นเวลา 3 – 4 เดือนได้ โดยเฝ้าดูภาพจากกล้องวงจรปิด ได้ที่สำนักงานสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบน และในฤดูการทำรังวางไข่ปี พ.ศ. 2555 (มกราคม – พฤษภาคม 2555) หากอาคารศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีด้านการเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าสร้างเสร็จแล้ว ประชาชนผู้สนใจจะสามารถเข้าเยี่ยมชมภาพดังกล่าวได้ที่อาคารศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีฯ ซึ่งอยู่บริเวณริมถนนทางเข้าสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบน สามารถเข้าเยี่ยมชมได้ทุกวันตลอดช่วงระยะเวลาการทำรังวางไข่ของนกเงือก
2. กิจกรรมตามรอยเป็ดก่า หลังปล่อยคืนป่า ที่อุทยานแห่งชาติปางสีดา
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้มอบหมายให้ทุกสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่า จัดทำโครงการเพาะพันธุ์สัตว์ป่าเพื่อปล่อยคืนสู่ธรรมชาติ สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบนจึงได้จัดทำโครงการเพาะพันธุ์เป็ดก่าเพื่อปล่อยคืนสู่ธรรมชาติ เพื่อเสนอของบประมาณสำหรับดำเนินการในปีงบประมาณ พ.ศ. 2554 โดยมีเป้าหมายที่จะเพาะพันธุ์เป็ดก่า สัตว์ป่าที่หายากและใกล้จะสูญพันธุ์อย่างยิ่ง เพื่อปล่อยคืนสู่ธรรมชาติ ที่อุทยานแห่งชาติปางสีดา จำนวน 20 ตัว ซึ่งจะสามารถนำกิจกรรมดังกล่าวเข้าร่วมสนับสนุนโครงการตามรอยเบื้องยุคลบาท 84 พรรษา (ตามรอยพ่อ) โดยให้ประชาชนผู้สนใจได้ร่วมกิจกรรมในวันปล่อยเป็ดก่าคืนสู่ธรรมชาติ และสามารถติดตามศึกษาพฤติกรรมของเป็ดก่าภายหลังการปล่อยได้ตลอดเวลาที่เข้าเยี่ยมชมอุทยานแห่งชาติปางสีดา
3. กิจกรรมตามรอยเลียงผา สัตว์ป่าสงวน
“กูเกิ้ล” ลูกเลียงผา เพศเมีย ซึ่งถูกยิงที่อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี สัตวแพทย์ได้ ทำการผ่าตัดและรักษาบาดแผลจนหายดีแล้ว จึงมอบให้สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบนเลี้ยงดูจนเจริญเติบโตขึ้น อย่างไรก็ตาม กูเกิ้ล ต้องเผชิญโลกตามลำพังโดยไม่มีแม่คอยชี้แนะ ทำให้ต้องบาดเจ็บ จนกล้ามเนื้อซอกขาหน้าฉีก จากการกระโดดลงจากภูเขาจำลองที่เจ้าหน้าที่ได้จัดเตรียมไว้ให้ ชีวิตของ กูเกิ้ล จะเป็นอย่างไรต่อไป ผู้สนใจทุกท่านสามารถเข้าเยี่ยมชมได้ทุกวัน
“กูเกิ้ล” ลูกเลียงผา เพศเมีย ที่ถูกพรานป่าใจร้ายยิงที่อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี สัตวแพทย์ผู้ใจดีได้ทำการผ่าตัดและรักษาบาดแผลจนหายดีแล้ว จึงมอบให้สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบนเลี้ยงดูจนเจริญเติบโตขึ้น เจ้าหน้าที่ได้จัดเตรียมสภาพกรงเลี้ยงให้เหมาะสมกับการดำรงชีวิตของเลียงผา สัตว์ป่าสงวนที่หายากในปัจจุบัน